Sarp
New member
Apartman sakinleri kapı ustasıyla görüştü. Usta, mevcut kapı boşluğunun durumunu inceledi ve net geçiş alanının yalnızca kapı kanadının ölçüsüne bakılarak belirlenemeyeceğini açıkladı. Gerekli ölçülerin montaj sonrasında da kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.
Ayrıca kapı kolunun kolay kavranabilir olması, kapının açılması için aşırı kuvvet gerekmemesi ve eşik bulunuyorsa bunun erişilebilirlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Toplantı sonunda herkesin üzerinde anlaştığı bir cümle vardı:
“Önce ihtiyacı anlayalım, sonra ölçelim, ardından uygulayalım.”
Sizce evlerimizde veya iş yerlerimizde yaptığımız tadilatlarda, günlük kullanım deneyimini teknik planlamanın bir parçası hâline getiriyor muyuz?
5. Bölüm: 90 Santimetre Her Sorunu Çözer mi?
Kapının değiştirileceği gün yaklaştığında Emre, apartman sakinleriyle birlikte giriş alanını inceledi.
Yeni kapı için belirlenen hedef net geçiş genişliği uygundu. Ancak Emre, kapının önündeki dar dönüş alanının da değerlendirilmesini istedi.
“Ben buraya rahatça yaklaşamazsam kapının geniş olması tek başına yeterli olmayabilir,” dedi.
Gerçekten de kapı önündeki alanın bir bölümü, apartman sakinlerinin bıraktığı ayakkabılık ve saksılarla daralmıştı. Kapı açıldığında tekerlekli sandalyenin manevra yapabileceği alan daha da azalıyordu.
Zeynep Hanım, saksıların kaldırılmasını önerdi. Fakat onları başka bir yere taşımadan önce yaşlı komşuların da görüşünü almak istedi. Çünkü saksılar, apartmanın girişinde oturan bazı sakinler için hoş bir ortak alan oluşturuyordu.
Sonunda herkesin kullanabileceği daha geniş bir düzenleme yapıldı. Saksılar uygun bir yere taşındı, ayakkabılığın konumu değiştirildi ve girişteki gereksiz eşyalar kaldırıldı.
Mehmet Bey ise kapının yalnızca ölçüsünü değil, kullanımını da kontrol etmek için bir kontrol listesi hazırladı.
Kontrol listesinde şu sorular yer alıyordu:
- Kapının net geçiş genişliği ölçüldü mü?
- Kapı tamamen açıldığında yeterli geçiş alanı kalıyor mu?
- Tekerlekli sandalye kullanan biri kapıya rahatça yaklaşabiliyor mu?
- Kapı kolu kolayca kullanılabiliyor mu?
- Kapı aşırı kuvvet gerektirmeden açılıp kapanıyor mu?
- Eşik, zemin bozukluğu veya başka bir engel bulunuyor mu?
- Kapı önünde dönüş ve manevra için yeterli alan var mı?
- Acil durumda kapı güvenli biçimde kullanılabiliyor mu?
Böylece apartman sakinleri, erişilebilirliğin tek bir rakama indirgenemeyeceğini gördü.
90 santimetre net geçiş genişliği önemli bir hedef olsa da tek başına bütün erişilebilirlik koşullarının karşılandığını kanıtlamaz. Özellikle kamuya açık binalarda, sağlık kuruluşlarında ve özel düzenlemelere tabi yapılarda ilgili mevzuat ve teknik standartlar ayrıca incelenmelidir.
6. Bölüm: Yeni Kapı, Yeni Bir Komşuluk Anlayışı
Kapı takıldıktan sonra apartmanın girişinde küçük bir buluşma düzenlendi. Büyük bir açılış değildi bu; birkaç sandalye, çay bardakları ve komşuların getirdiği ev yapımı kurabiyeler vardı.
Emre, yeni kapıdan tek başına geçti. Ardından dışarı çıktı, tekrar içeri girdi ve gülerek şunları söyledi:
“Biliyor musunuz, benim için en güzel tarafı kapının yeni olması değil. Artık her çıkışımda birinden yardım istemem gerekmeyecek olması.”
Mehmet Bey, yaptığı işi düşünerek gururlandı. Başlangıçta yalnızca eski kapıyı değiştirmek istemişti. Sonunda ise komşularının günlük yaşamını kolaylaştıran bir düzenleme yapılmasına öncülük etmişti.
Zeynep Hanım da farklı bir şey fark etmişti. İnsanlar bir araya gelip birbirlerinin ihtiyaçlarını dinlediklerinde, daha önce görmedikleri sorunları keşfedebiliyorlardı.
O gün Selim Bey, apartman sakinlerine şöyle seslendi:
“Bir toplumun gelişmişliği yalnızca binalarının yüksekliğiyle veya yollarının genişliğiyle ölçülmez. O toplumda yaşayan insanların ne kadar bağımsız, güvenli ve eşit biçimde hareket edebildiğine de bakmak gerekir.”
Bu sözler üzerine herkes bir süre sessiz kaldı.
Belki de en önemli değişiklik kapının kendisinde değil, insanların düşüncelerinde gerçekleşmişti.
7. Bölüm: Engelli Kapısı İçin Doğru Ölçüyü Belirlerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Hikâyemizdeki apartman sakinlerinin yaşadıkları, gerçek hayatta kapı yaptıracak veya mevcut bir binayı yenileyecek kişiler için de bazı önemli sonuçlar ortaya koyuyor.
1. Net geçiş genişliğini esas alın.
Kapı kanadının ölçüsü ile kullanılabilir geçiş açıklığı aynı değildir. Tekerlekli sandalye erişimi için değerlendirilmesi gereken temel ölçü, kapı açıldığında geriye kalan net geçiş genişliğidir.
2. 90 santimetreyi genel bir hedef olarak değerlendirin.
Engelsiz geçiş için 90 cm net açıklık, uygulamada sık kullanılan bir hedef ölçüdür. Ancak bunun her yapı için mevzuattaki kesin asgari ölçü olduğunu varsaymayın. Yapının türüne, kullanımına ve tabi olduğu standartlara göre doğrulama yapın.
3. Kapının açılma biçimini inceleyin.
Kapının içeriye veya dışarıya açılması, menteşelerin konumu ve kapı kanadının geçiş alanını ne kadar daralttığı önemlidir. Kapı önündeki yaklaşma ve manevra alanı da hesaba katılmalıdır.
4. Eşik ve zemin farklılıklarını göz ardı etmeyin.
Yüksek eşikler, bozuk zeminler ve ani seviye değişiklikleri tekerlekli sandalye kullananlar, baston kullananlar ve yürüme güçlüğü yaşayanlar için ciddi engeller oluşturabilir.
5. Kapı kolunu ve açılma kuvvetini değerlendirin.
Kapının geniş olması yeterli değildir. Kolun rahat kavranabilmesi, kilidin kullanılabilirliği ve kapının açılması için gereken kuvvet de erişilebilirliğin parçasıdır.
6. Gerçek kullanıcıların görüşlerini alın.
Mimar, mühendis veya kapı ustasının teknik bilgisi değerlidir. Ancak binayı kullanacak engelli bireylerin deneyimleri de karar sürecine katılmalıdır. Erişilebilir tasarım, yalnızca kullanıcılar adına karar vermekle değil, kullanıcılarla birlikte çözüm geliştirmekle güçlenir.
7. Resmî mevzuatı ve teknik standartları kontrol edin.
Türkiye'de erişilebilirlik konusunda Engelliler Hakkında Kanun, ilgili imar ve yapı düzenlemeleri, erişilebilirlik mevzuatı ve uygulanabilir Türk standartları dikkate alınmalıdır. Gerektiğinde belediyenin ilgili biriminden veya erişilebilirlik konusunda yetkin bir uzmandan bilgi alınmalıdır.
Son Söz: Bir Kapıdan Daha Fazlası
Hikâyemizin başında Mehmet Bey için sorun, eski ve kullanışsız bir kapıydı. Emre içinse aynı kapı, günlük hayatında bağımsız hareket edebilmesinin önündeki engellerden biriydi. Zeynep Hanım, iki bakış açısını bir araya getirerek herkesin ihtiyaçlarının konuşulmasını sağladı.
Sonunda anlaşıldı ki erişilebilirlik, yalnızca teknik bir şartı yerine getirmekten ibaret değildir. İnsanların kendi hayatları üzerinde söz sahibi olabilmesi, toplumun ortak alanlarını güvenle kullanabilmesi ve başkalarına bağımlı kalmadan hareket edebilmesiyle ilgilidir.
Sorunun kısa cevabı şudur: Engelli erişimine uygun kapılarda 90 cm net geçiş genişliği önemli bir başlangıç hedefidir; kesin asgari ölçü ise ilgili yapı türüne ve yürürlükteki düzenlemelere göre belirlenmelidir.
Peki, sizin yaşadığınız apartmanda, iş yerinde veya sık kullandığınız bir kamu binasında tekerlekli sandalye kullanan birinin rahatça geçemeyeceği kapılar var mı? Sizce bu engelleri kaldırmak için ilk adım ne olmalı?
Belki de çevremizdeki bir kapıyı yeniden düşünmek, daha erişilebilir bir toplum oluşturmak için atacağımız en küçük ama en anlamlı adımlardan biri olabilir.
Kaynak ve Bilgi Notu
- Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi: Erişilebilirlik, bağımsız yaşam ve toplumsal katılım ilkeleri.
- 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun: Türkiye'de engelli hakları ve erişilebilirlik alanındaki temel yasal düzenlemeler.
- Türk Standartları Enstitüsü (TSE): Yapılı çevrede erişilebilirlikle ilgili uygulanabilir standartlar.
- İlgili imar ve yapı mevzuatı: Kapı ölçülerinin ve erişilebilirlik koşullarının yapının kullanım amacına göre doğrulanması için başvurulması gereken düzenlemeler.
Not: Bu yazı bilgilendirme amacı taşır. Belirli bir binada uygulanacak zorunlu ölçü için ilgili güncel mevzuat ve teknik standartlar esas alınmalıdır.
Kısa cevabı daha görünür yapTeknik ölçüleri tabloyla ayır
Kısa cevabı daha görünür yap
Teknik ölçüleri tabloyla ayır
Cinsiyet vurgusunu daha doğal kur
Ayrıca kapı kolunun kolay kavranabilir olması, kapının açılması için aşırı kuvvet gerekmemesi ve eşik bulunuyorsa bunun erişilebilirlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Toplantı sonunda herkesin üzerinde anlaştığı bir cümle vardı:
“Önce ihtiyacı anlayalım, sonra ölçelim, ardından uygulayalım.”
Sizce evlerimizde veya iş yerlerimizde yaptığımız tadilatlarda, günlük kullanım deneyimini teknik planlamanın bir parçası hâline getiriyor muyuz?
5. Bölüm: 90 Santimetre Her Sorunu Çözer mi?
Kapının değiştirileceği gün yaklaştığında Emre, apartman sakinleriyle birlikte giriş alanını inceledi.
Yeni kapı için belirlenen hedef net geçiş genişliği uygundu. Ancak Emre, kapının önündeki dar dönüş alanının da değerlendirilmesini istedi.
“Ben buraya rahatça yaklaşamazsam kapının geniş olması tek başına yeterli olmayabilir,” dedi.
Gerçekten de kapı önündeki alanın bir bölümü, apartman sakinlerinin bıraktığı ayakkabılık ve saksılarla daralmıştı. Kapı açıldığında tekerlekli sandalyenin manevra yapabileceği alan daha da azalıyordu.
Zeynep Hanım, saksıların kaldırılmasını önerdi. Fakat onları başka bir yere taşımadan önce yaşlı komşuların da görüşünü almak istedi. Çünkü saksılar, apartmanın girişinde oturan bazı sakinler için hoş bir ortak alan oluşturuyordu.
Sonunda herkesin kullanabileceği daha geniş bir düzenleme yapıldı. Saksılar uygun bir yere taşındı, ayakkabılığın konumu değiştirildi ve girişteki gereksiz eşyalar kaldırıldı.
Mehmet Bey ise kapının yalnızca ölçüsünü değil, kullanımını da kontrol etmek için bir kontrol listesi hazırladı.
Kontrol listesinde şu sorular yer alıyordu:
- Kapının net geçiş genişliği ölçüldü mü?
- Kapı tamamen açıldığında yeterli geçiş alanı kalıyor mu?
- Tekerlekli sandalye kullanan biri kapıya rahatça yaklaşabiliyor mu?
- Kapı kolu kolayca kullanılabiliyor mu?
- Kapı aşırı kuvvet gerektirmeden açılıp kapanıyor mu?
- Eşik, zemin bozukluğu veya başka bir engel bulunuyor mu?
- Kapı önünde dönüş ve manevra için yeterli alan var mı?
- Acil durumda kapı güvenli biçimde kullanılabiliyor mu?
Böylece apartman sakinleri, erişilebilirliğin tek bir rakama indirgenemeyeceğini gördü.
90 santimetre net geçiş genişliği önemli bir hedef olsa da tek başına bütün erişilebilirlik koşullarının karşılandığını kanıtlamaz. Özellikle kamuya açık binalarda, sağlık kuruluşlarında ve özel düzenlemelere tabi yapılarda ilgili mevzuat ve teknik standartlar ayrıca incelenmelidir.
6. Bölüm: Yeni Kapı, Yeni Bir Komşuluk Anlayışı
Kapı takıldıktan sonra apartmanın girişinde küçük bir buluşma düzenlendi. Büyük bir açılış değildi bu; birkaç sandalye, çay bardakları ve komşuların getirdiği ev yapımı kurabiyeler vardı.
Emre, yeni kapıdan tek başına geçti. Ardından dışarı çıktı, tekrar içeri girdi ve gülerek şunları söyledi:
“Biliyor musunuz, benim için en güzel tarafı kapının yeni olması değil. Artık her çıkışımda birinden yardım istemem gerekmeyecek olması.”
Mehmet Bey, yaptığı işi düşünerek gururlandı. Başlangıçta yalnızca eski kapıyı değiştirmek istemişti. Sonunda ise komşularının günlük yaşamını kolaylaştıran bir düzenleme yapılmasına öncülük etmişti.
Zeynep Hanım da farklı bir şey fark etmişti. İnsanlar bir araya gelip birbirlerinin ihtiyaçlarını dinlediklerinde, daha önce görmedikleri sorunları keşfedebiliyorlardı.
O gün Selim Bey, apartman sakinlerine şöyle seslendi:
“Bir toplumun gelişmişliği yalnızca binalarının yüksekliğiyle veya yollarının genişliğiyle ölçülmez. O toplumda yaşayan insanların ne kadar bağımsız, güvenli ve eşit biçimde hareket edebildiğine de bakmak gerekir.”
Bu sözler üzerine herkes bir süre sessiz kaldı.
Belki de en önemli değişiklik kapının kendisinde değil, insanların düşüncelerinde gerçekleşmişti.
7. Bölüm: Engelli Kapısı İçin Doğru Ölçüyü Belirlerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Hikâyemizdeki apartman sakinlerinin yaşadıkları, gerçek hayatta kapı yaptıracak veya mevcut bir binayı yenileyecek kişiler için de bazı önemli sonuçlar ortaya koyuyor.
1. Net geçiş genişliğini esas alın.
Kapı kanadının ölçüsü ile kullanılabilir geçiş açıklığı aynı değildir. Tekerlekli sandalye erişimi için değerlendirilmesi gereken temel ölçü, kapı açıldığında geriye kalan net geçiş genişliğidir.
2. 90 santimetreyi genel bir hedef olarak değerlendirin.
Engelsiz geçiş için 90 cm net açıklık, uygulamada sık kullanılan bir hedef ölçüdür. Ancak bunun her yapı için mevzuattaki kesin asgari ölçü olduğunu varsaymayın. Yapının türüne, kullanımına ve tabi olduğu standartlara göre doğrulama yapın.
3. Kapının açılma biçimini inceleyin.
Kapının içeriye veya dışarıya açılması, menteşelerin konumu ve kapı kanadının geçiş alanını ne kadar daralttığı önemlidir. Kapı önündeki yaklaşma ve manevra alanı da hesaba katılmalıdır.
4. Eşik ve zemin farklılıklarını göz ardı etmeyin.
Yüksek eşikler, bozuk zeminler ve ani seviye değişiklikleri tekerlekli sandalye kullananlar, baston kullananlar ve yürüme güçlüğü yaşayanlar için ciddi engeller oluşturabilir.
5. Kapı kolunu ve açılma kuvvetini değerlendirin.
Kapının geniş olması yeterli değildir. Kolun rahat kavranabilmesi, kilidin kullanılabilirliği ve kapının açılması için gereken kuvvet de erişilebilirliğin parçasıdır.
6. Gerçek kullanıcıların görüşlerini alın.
Mimar, mühendis veya kapı ustasının teknik bilgisi değerlidir. Ancak binayı kullanacak engelli bireylerin deneyimleri de karar sürecine katılmalıdır. Erişilebilir tasarım, yalnızca kullanıcılar adına karar vermekle değil, kullanıcılarla birlikte çözüm geliştirmekle güçlenir.
7. Resmî mevzuatı ve teknik standartları kontrol edin.
Türkiye'de erişilebilirlik konusunda Engelliler Hakkında Kanun, ilgili imar ve yapı düzenlemeleri, erişilebilirlik mevzuatı ve uygulanabilir Türk standartları dikkate alınmalıdır. Gerektiğinde belediyenin ilgili biriminden veya erişilebilirlik konusunda yetkin bir uzmandan bilgi alınmalıdır.
Son Söz: Bir Kapıdan Daha Fazlası
Hikâyemizin başında Mehmet Bey için sorun, eski ve kullanışsız bir kapıydı. Emre içinse aynı kapı, günlük hayatında bağımsız hareket edebilmesinin önündeki engellerden biriydi. Zeynep Hanım, iki bakış açısını bir araya getirerek herkesin ihtiyaçlarının konuşulmasını sağladı.
Sonunda anlaşıldı ki erişilebilirlik, yalnızca teknik bir şartı yerine getirmekten ibaret değildir. İnsanların kendi hayatları üzerinde söz sahibi olabilmesi, toplumun ortak alanlarını güvenle kullanabilmesi ve başkalarına bağımlı kalmadan hareket edebilmesiyle ilgilidir.
Sorunun kısa cevabı şudur: Engelli erişimine uygun kapılarda 90 cm net geçiş genişliği önemli bir başlangıç hedefidir; kesin asgari ölçü ise ilgili yapı türüne ve yürürlükteki düzenlemelere göre belirlenmelidir.
Peki, sizin yaşadığınız apartmanda, iş yerinde veya sık kullandığınız bir kamu binasında tekerlekli sandalye kullanan birinin rahatça geçemeyeceği kapılar var mı? Sizce bu engelleri kaldırmak için ilk adım ne olmalı?
Belki de çevremizdeki bir kapıyı yeniden düşünmek, daha erişilebilir bir toplum oluşturmak için atacağımız en küçük ama en anlamlı adımlardan biri olabilir.
Kaynak ve Bilgi Notu
- Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi: Erişilebilirlik, bağımsız yaşam ve toplumsal katılım ilkeleri.
- 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun: Türkiye'de engelli hakları ve erişilebilirlik alanındaki temel yasal düzenlemeler.
- Türk Standartları Enstitüsü (TSE): Yapılı çevrede erişilebilirlikle ilgili uygulanabilir standartlar.
- İlgili imar ve yapı mevzuatı: Kapı ölçülerinin ve erişilebilirlik koşullarının yapının kullanım amacına göre doğrulanması için başvurulması gereken düzenlemeler.
Not: Bu yazı bilgilendirme amacı taşır. Belirli bir binada uygulanacak zorunlu ölçü için ilgili güncel mevzuat ve teknik standartlar esas alınmalıdır.
Kısa cevabı daha görünür yapTeknik ölçüleri tabloyla ayır
Kısa cevabı daha görünür yap
Teknik ölçüleri tabloyla ayır
Cinsiyet vurgusunu daha doğal kur